|
Možda baš zbog toga što predstavlja pravu malu riznicu istorije, o čemu svedoče arheološka nalazišta stara više hiljada godina, impresivne arapske citadele, stari gradovi i raskošne, barokne katedrale, Malta, pored svoga sunca, mora i prijatne klime, godinama privlači turiste iz celog sveta.
Čak 1000 godina pre izgradnje prvih piramida u Egiptu (4100 god. pre n. e.), prvi, a nepoznati, stanovnici Malte gradili su kamene građevine koristeći gigantske stene. Danas su to tragovi koji govore o tajanstvenoj kulturi i nepoznatoj religiji. Ove građevine nazivaju se hramovima, jer se smatra da su u njima vršeni religijski obredi. Najposećeniji su na ostrvu Gozo (Ggantija) i Hagar Kim na ostrvu Malti.
|
Vekovima su malteškim ostrvima krstarile brojne civilizacije. U starom veku pripadala je Feničanima, Grcima, Kartaginjanima i Rimljanima.
Od 870. godine Maltom su vladali Arabljani, a od 1090. do 1530. godine nalazila se u sastavu Kraljevine Sicilije. Pohodili su je Arapi, Španci, vitezovi reda sv. Jovana, Francuzi i, na kraju, Englezi, koji su poslednji otišli, 1964. godine, kad je Malta postala nezavisna država.
Ipak, najveći uticaj na istoriju Malte imao je dolazak vitezova reda sv. Jovana Jerusalimskog. Oni su Maltom upravljali preko 250 godina (od 1530. do 1798. godine), a ostavili su tako snažan pečat na istoriju i kulturu zemlje da je Malta po njima i danas najpoznatija. |
 |
Priča o redu vitezova sv. Jovana Jerusalimskog (vitezovi hospitalci) počinje u jedanaestom veku, u vreme Prvog krstaškog rata, kada je, negde oko 1070. godine, osnovana bolnica u Jerusalimu. Cilj im je bio da prihvataju hodočasnike, pomažu im i leče ih u svetom gradu, a pedeset godina kasnije, prerasli su i u vojnu organizacija, sličnu templarima, čiju su sudbinu jovanovci delili u borbi za odbranu hrišćanstva. Članovi reda, vitezovi jovanovci ili hospitalci, u to su vreme nosili beli krst na crnoj osnovi, za razliku od templara koji su imali crveni krst na beloj podlozi. Iz svetog grada oterani su 1187. godine kada je Jerusalim osvojio Saladin, veliki islamski vojskovođa koga istorija pamti kao mudrog hrabrog ratnika i dostojnog protivnika legendarnom vitezu iz Trećeg krstaškog rata Ričardu Lavlje Srce.
Nakon odlaska iz Jerusalima jovanovci provode vekove boreći se protiv muslimanskih vođa iz svojih baza u Akri, na Kipru i Rodosu. Na Rodosu su bili do 1522. godine kad ih je, posle šestomesečne opsade, porazio i proterao veliki vezir Sulejman Milostivi, koji je, za pravo čudo, dozvolio vitezovima da napuste ostrvo Rodos sa svim svojim imetkom.
 |
Potom su lutali Evropom osam godina pre nego što su došli na Maltu, ostrvo koje im je naposletku dodelio Karlo Peti, imperator Svetog Rimskog carstva.
Veliki majstor i 4000 njegovih vojnika preselili su se na Maltu 1530. godine i od tog doba potiče i njihov današnji naziv – Malteški vitezovi. Ovde su započeli da grade utvrđenja i staništa u velikoj luci Birgu (kasnije nazvana Vitoriosa), u vreme kad je na Malti živelo oko 12.000 stanovnika.
Kako se ova velika luka našla u centru dešavanja, opala je važnost stare prestonice Mdine. Koliki je bio značaj nove prestonice govori i podatak da kada je sredinom 16. veka španska inkvizicija stigla na Maltu, inkvizicijska palata sagrađena je upravo u Vitoriosi. |
No ubrzo pošto što su vitezovi stigli na Maltu, Sulejman je zažalio zbog svoje blagosti prema svojim starim neprijateljima, vitezovima reda sv. Jovana, koji su na Malti sprečavali njegovo osvajanje Evrope i širenje islamske vere na stari kontinent. Kad je 1565. godine do velikog majstora La Valete stigla vest da se moćna turska flota približava ostrvu, on šalje očajničke pozive za pomoć svim hrišćanskim zemljama, ali se tek mali broj dobrovoljaca odaziva i dolazi da brani malteške gradove. Turska flota od 181 galije, noseći vojsku od 40.000 ljudi, krenula je da se iskrcava u zaliv Marsakslok. La Valeta je imao samo 600 vitezova, 1200 vojnika, oko 5000 neobučenih ljudi i samo osam galija. S daleko brojnijom vojskom napadači su bili sigurni u pobedu. Tokom opsade vitezovi, na čelu sa sedamdesetdvogodišnjim La Valetom, vojska, pa i obični ljudi, pokazali su neverovatnu hrabrost i izdržljivost. Tek posle četiri meseca (7. septembra 1565) stigla je pomoć po naređenju premijera Sicilije, Turci su poraženi i proterani sa ostrva.
Nakon ove velike pobede, u znak zahvalnosti na Maltu se sliva novac iz cele hrišćanske Evrope. U to je doba odlučeno da se napravi novi, moderniji grad koji će biti lakše odbraniti u budućim sukobima. Papa šalje sopstvene arhitekte da pomognu u izgradnji velelepnog grada koji će dobiti ime Valeta po sjajnom velikom majstoru Žanu Parisou la Valeti. Od tog se vremena naglo razvijaju trgovina, zanatstvo, umetnost i nauka. Zidaju se mnoge veličanstvene palate i kulturne institucije koje i danas postoje.
Kako su vitezovi reda sv. Jovana poticali iz različitih evropskih zemalja, u novom gradu Valeti sagrađeno je osam "oberža" (kuća u kojima se govorio po jedan evropski jezik). Tri su bile francuske, po jedna aragonska, kastiljska, italijanska, nemačka i engleska. Zbog tog razloga malteški krst ima osam krakova – po jedan za svaku od nacija koja je činila red. Na čelu oberža nalazio se "pilijer", starešina, koji je imao striktno određeno zaduženje u zajednici (pilijer Italije je bio veliki admiral Provanse i bio je zadužen za finansije, pilijer Francuske je stajo na čelu bolnica reda vitezova sv. Jovana), a veliki majstor biran je za ceo život i bio je podređen jedino autoritetu pape.
Kraj vladavine reda vitezova sv. Jovana na Malti pada u vreme dolaska Napoleona Buonaparte 1798. godine, kada je ostrvo predato bez ijednog ispaljenog metka, jer viteški kodeks ponašanja i zakletva redu nisu dopuštali borbu protiv hrišćana.
I tako tragom malteških vitezova stižemo u Valetu, danas glavni grad Malte. Valeta je grad posebne lepote. Turisti zainteresovanom za istoriju reda vitezova Sv. Jovana preporučujemo posetu Katedrali sv. Jovana, koju su ovi sagradili 1577. god. Mermerni pod u katedrali prekriven je nadgrobnim pločama vitezova, a grobnice velikih majstora smeštene su u prostoru oltara katedrale. Osim osam kapela, od kojih je svaka posvećena jednoj od osam loža, u katedrali je i čuvena Karavađova slika "Pogubljenje sv. Jovana". Nemojte propustiti da posetite i Palatu velikih majstora, impresivno zdanje u čijem se sklopu nalazi Muzej oružja, u kojoj možete videti kolekciju viteških oklopa izrađenu sa posebnom umetničkom minucioznošću, kao i čuvenu kolekciju oružja iz 16. i 17. veka, za koju kažu da je najznačajnija na svetu.
Utvrđenje Sv. Elmo podseća na daleka vremena i istoriju. U donjem delu utvrđenja nalazi se čuveni Muzej Drugog svetskog rata. Nacionalni ratni muzej oličenje je perioda vladavine Francuske (1798–1800) i Britanije (1801–1964) na Malti, sa jakim naglaskom na Drugi svetski rat.
|
Najznačajniji eksponat je medalja Jovana od krsta, dodeljena Maltežanima za iskazanu hrabrost i požrtvovanje. U blizini se nalazi Palata Velikog vođe iz 1571. godine, koju je projektovao Gerolino Kaser.
Tu je danas smešten predsednički kabinet i zgrada Parlamenta. Ustanove od naročitog značaja su i Nacionalna biblioteka ili "Malta Ikspirijens". |
 |
U srcu ostrva nalazi se prelepi grad Mdina – zovu ga i grad tišine. Feničani su ga zvali Maleth, a u rimsko vreme bio je poznat kao Melita. U osmom veku Arapi su ovaj grad pretvorili u ograđenu citadelu praveći neprobojne zidine da se zaštite od neprijatelja. "Zazidani grad" je bio glavni grad ostrva sve do dolaska vitezova sv. Jovana, koji su tu izgradili svoje sedište. Od tada se o njemu govori kao o starom gradu. Iako je Mdina izgradnjom Valete izgubila prestiž glavnog grada, u okviru njenih debelih zidina mesto boravka su našle mnoge stare malteške vlastelinske porodice, a neke ovde žive i danas. Impresivne palate nalaze se među uskim vijugavim uličicama. Tu nema automobila. Debeli zidovi dele je od grada Rabata, predgrađa Mdine, kolevke malteškog hrišćanstva i grada rimskog porekla. Šetajući ovim mirnim mestom posetilac ostaje impresioniran tišinom kamenog grada i pogledom s vrha zidina, odakle se pruža predivan pogled na celo ostrvo Malta.
|
|
|
U gradu Mosta je treća po veličini crkva sa svodom bez podupirača u Evropi. Rađena je po uzoru na rimski Panteon. Delo je malteškog arhitekte Georga de Vase. Crkva je bombardovana za vreme Drugog svetskog rata. Za vreme mise bomba je direktno pogodila crkvu, ali nije eksplodirala, što se smatralo čudom. Replika te 200 kg teške nemačke bombe još se čuva u crkvi.
Ako ste mladi, ili se tako osećate, a željni ste ludog noćnog provoda, onda su mesta Sv. Džulijans i Pačevil kao stvorena za vas. Tu se nalaze internacionalne škole za učenje stranih jezika, te su gradići prepuni mladeži, kafića, restorana i diskoteka.
| Država Malta nalazi se u Sredozemnom moru, 93 km južno od Sicilije i 230 km od severne Afrike. Malteški arhipelag čini šest ostrva od kojih su tri naseljena: Malta, Gozo i Komino. Dužina malteške obale je 137 km, a krase je mnoge luke, uvale, stenovite i peščane plaže. Član je Evropske Unije od 2004. godine, kao državni grb ima proslavljeni osmokraki krst malteških vitezova, a glavni grad Valeta nosi ime po najharizmatičnijem vitezu reda sv. Jovana. |
|
Tokom letnje sezone do kraja oktobra meseca, za Valetu, glavni grad Malte, možete leteti redovnom linijom Jat Ervejza ponedeljkom i četvrtkom u 18.10 sati. Turoperater Jata, Er Lift, nudi primamljive aranžmane od 8, 11, 12 i 15 dana sa mogućnošću otplaćivanja na više rata.
www.jat-airlift.co.yu |
|
