Neko se boji visine, a neko zemlje

Kapetan Rođa Milovanović je, bez sumnje, bio jedan od najboljih pilota u srpskom i jugoslovenskom vazduhoplovstvu, čovek sa ogromnim iskustvom i autoritetom koji je ceo život, u pravom smislu, posvetio letenju. Jedan je od nekolicine pilota koji su leteli i u predratnom "Aeroputu" i u JAT-u, i to odmah nakon njegovog osnovanja 1947. godine. Prvi je pilot JAT-a koji je do 1954. godine preleteo milion kilometara...

Tekst: Zoran Miler

U jednom intervjuu, posle penzionisanja 1960. godine, Rođa je izjavio: "Leteo sam i leteću i dalje. Nije važno gde i na kakvim avionima. Sa penzijom se nikada ne mogu pomiriti. Neko se boji visine, a neko zemlje."

U ovom kratkom iskazu ogleda se ceo život i životna filozofija jednog od najboljih srpskih i jugoslovenskih pilota. I, zaista, Rođa, to je letenje! Mada je u avijaciju ušao relativno kasno, u 27. godini života, nakon što je 1929. godine završio Pilotsku školu 1. vazduhoplovnog puka u Novom Sadu, leteo je pune četrdeset dve godine, do svoje šezdeset devete.

Nakon Pilotske i kasnije Lovačke škole, koju je završio 1930. u Zemunu, sa karakteristikom u knjižici letenja: "Odličan pilot lovac, leti sa velikom voljom, siguran i pouzdan pilot, zadatak izvršio sa odličnim uspehom", Rođa traga za novim izazovima u civilnom vazduhoplovstvu. Već 1933. godine dobio je pilotsku dozvolu za turističkog pilota aeroplana, s kojom je u Aeroklubu "Beograd" leteo da 1. maja 1934. godine, kada je prešao u "Aeroput", domaće preduzeće za vazdušni saobraćaj, u kojem je ostao do rata, 1941. godine. U međuvremenu je završio i Pravni fakultet.

Početkom Drugog svetskog rata počinje nova, najuzbudljivija faza u životu kapetana Milovanovića. Nakon što je 1. aprila 1941. godine mobilisan u Transportnu vazduhoplovnu grupu Štaba vazduhoplovstva, sedam dana kasnije, po naređenju Štaba, preleteo je avionom lokid elektra 10 u Atinu. U povratku je, greškom britanske protivavionske artiljerije, oboren, na ušću Vardara u blizini Soluna. Nakon kratkog zadržavanja u Grčkoj, sa formacijom jugoslovenskih aviona otišao je u Kairo, gde se početkom 1943. godine priključio RAF-u. Naredne tri godine, pod komandom RAF-a, avionima tipa velington, liberator B- 24, daglas C-47, DC-3-47 i drugim, povezivao je aerodrome od južne Engleske, preko Mediterana, do Indije. Na ovim letovima Rodoljub je četrdeset dva puta preleteo okean, a njegovo ime je poslednji put pomenuto u britanskoj štampi 1946. godine, kada je po završetku rata s Japanom, svojim avionom u Britaniju dovezao prvu grupu britanskih oficira koji su boravili u japanskim zarobljeničkim logorima.

U RAF-u je ostao do 27. septembra 1946. godine. Za zasluge je odlikovan ordenom "STAR" koji su dobijali samo najbolji piloti. Nekoliko meseci nakon toga leteo je kao pilot skandinavske kompanije SAS.

Srce je, međutim, kucalo u ritmu juga. Rođa se vratio u Jugoslaviju i svega mesec dana posle osnivanja nacionalne kompanije počeo je da leti u Jugoslovenskom aerotransportu. Prvi let avionom C-47 YU-ABB obavio je za Zagreb i Ljubljanu, 31. maja 1947. godine.

Avionima DC-3, C-47, konver 340, konver 440 metropoliten i četvoromotornim DC-6, Milovanović je u JAT-u kao saobraćajni pilot, vođa vazduhoplova i instruktor, leteo četrnaest godina. Pored ostalog, 1955. godine otvorio je avionsku liniju za London. Iste godine sa D-6 je leteo za Njujork i San Dijego. U letačkoj karijeri u civilnom vazduhoplovstvu nije imao nijedan udes. Ostalo je, međutim, zabeleženo, da je 1951. godine u JAT-u bio dobio rešenje o otkazu, zbog nekog disciplinskih prekršaja, ali je rešenje odmah ukinuto. Do jula 1954. godine već je bio preleteo milion kilometara, za šta je, ukazom Josipa Broza Tita, kao prvi kapetan pilot iste godine odlikovan ordenom Zasluga za narod II reda.

Poslednji let u JAT-u obavio je 29. juna 1960. godine na liniji Beograd–Split–Zagreb, nakon čega je penzionisan.

Prema njegovoj evidenciji, leteo je na 80 tipova aviona, a kao pilot vazdušnog saobraćaja u vazduhu je proveo oko 15.000 časova i prešao preko 4.000.000 km.

Nakon penzionisanja, od 1963. godine radio je kao inspektor vazdušnog saobraćaja, ali se ni time nije zadovoljio. Od Jula 1967. do aprila 1971, ponovo je leteo i to na raznim stranama sveta. Među ostalim, leteo je kao član posade, u Lin er Brindizi i Er transport Sahara. Malim poljoprivrednim avionom pajper leteo je iz Beograda za Kartum u Sudanu. Obavio je i više propagandnih letova avionom bičkraft, a za turističku agenciju Putnik leteo i avionom dornije.

Umro je u 71. godini života, 20. decembra 1973. godine ostavivši neizbrisivi trag u srpskom vazduhoplovstvu.