Čuvari riznice kulturne baštine Beograda

"Sve može biti. Ali jedno ne može: ne može biti da će posve i zauvek nestati velikih i umnih, a duševnih ljudi koji će za božju ljubav podizati trajne građevine, da bi zemlja bila lepša i čovek na njoj živeo lakše i bolje. Kad bi njih nestalo, to bi značilo da će i božja ljubav ugasnuti i nestati sa sveta. To ne može biti."

Ivo Andrić ("Na Drini ćuprija")

Na beogradskom području nalazi se bogato i raznovrsno spomeničko nasleđe: arheološki lokaliteti, objekti narodnog graditeljstva, sakralni objekti, reprezentativne građevine, urbane i ruralne celine, utvrđenja, znamenita mesta, groblja, javni spomenici i spomen-obeležja. O pomenutom kulturnom dobru brine Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda.

U ovoj značajnoj instituciji radi veliki broj stručnjaka različitih profila: istoričari umetnosti, arhitekti, arheolozi, etnolozi, arhitektonski i građevinski tehničari, fotografi, pravnici, dokumentaristi, bibliotekari. Osim što se bave veoma važnim i zanimljivim poslovima, zaposleni imaju sreću da rade u predivnom ambijentu. Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda nalazi se na izuzetnoj lokaciji u Beogradu, na Kalemegdanu, u neposrednoj blizini spomenika Pobednik. Ima li išta lepše nego sa radnog mesta gledati ušće Save u Dunav?

Juče...

Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda smešten je u zgradi s kraja 19. veka, koja je usled stradanja tokom austrijskog bombardovanja prepravljana i dograđivana (od 1919. do 1925). Istorija ovog objekta počinje sa izgradnjom zgrade Đeneralštaba srpske vojske 1884. na čijim je ostacima podignuta nova zgrada Generalštaba posle Prvog svetskog rata. Podrum i deo prizemlja predstavlja ostatak starijeg objekta, dok je spratni deo dograđen u bondručnom konstruktivnom sistemu, sa plitkim krovom i isturenom strehom. Kao pandan zgradi Generalštaba, u isto vreme je sagrađena skoro identična zgrada iznad Rimskog bunara, na mestu gde je danas spomenik Pobedniku. U ova dva objekta bio je smešten Vojni muzej, koji je otvoren 1937. godine. Zbog potreba muzeja, obe zgrade su pretrpele izmene, kako u enterijeru, tako i u spoljašnjem izgledu.

S vremenom, muzejski fondovi su se uvećavali i zahtevali adekvatniji prostor. Tako je Muzej 1961. preseljen u zgradu Vojnogeografskog instituta, u kojoj se i danas nalazi.

Zgrada iznad Rimskog bunara, zbog veoma lošeg stanja, srušena je 1958. a u zgradu uz jugozapadni bedem 1961. godine smešten je Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda. Zavod je osnovan 27. maja 1960. godine, rešenjem Narodnog od-bora grada Beograda. Iako je zgrada još za vreme podizanja smatrana privremenim rešenjem, što potvrđuju natpisi u tadašnjoj štampi, kao i Generalni plan Beograda iz 1923. godine, ona je do danas ostala na ovom upečatljivom mestu Beogradske tvrđave, kao jedan od njenih prepoznatljivih simbola.

Zavod za zaštitu spomenika kulture Beograda   Kalemegdan 14, Beograd   Direktor Zavoda: Milana Jočić, dipl. ing arh   zzkgb@beotel.yu, www. belgradeheritage.com   Telefon: +381 11 3287–557   Public relation: Lidija Kotur   Delatnost: zaštita nepokretnih kulturnih dobara – istraživanje i valorizacija; arhitektonsko-konzervatorski projekti; Beogradska tvrđava; dokumentacija; izvođenje konzervatorsko-restauratorskih radova.

Danas...

Od samog osnivanja, pred Zavodom je bio nimalo lak posao. Trebalo je otkloniti sve sumnje da u Beogradu nema šta da se štiti i čuva posle svih razaranja i ratova koji su ovde vođeni. Danas, nakon četrdeset šest godina postojanja, kroz poslove istraživanja, evidentiranja, proučavanja i valorizacije, Zavod brine o trista četrdeset pet nepokretnih kulturnih dobara na teritoriji grada, od toga petnaest kulturnih dobara od izuzetnog značaja, pedeset jedno kulturno dobro od velikog značaja i dvesta sedamdeset dva značajna kulturna dobra. Pod prethodnom zaštitom nalazi se dvesta šezdeset sedam kulturnih dobara.

Kroz sve faze rada, uz učešće svih stručnjaka, u Zavodu je stvorena i stalno se obogaćuje obimna istorijska, tehnička i fotodokumentacija. To je bio osnov za pokretanje izdavačke delatnosti u okviru koje je objavljen veliki broj stručnih publikacija.

Sutra...

U toku letnjeg odmora, predlažemo vam da odvojite vreme i obiđete neke od objekata u Beogradu koje je rekonstruisao i sanirao Zavod. Spisak je suviše dugačak, ali pomenimo bar pojedine lokacije. Pored Beogradske tvrđave, tu je i Konak kneginje Ljubice, Konak kneza Miloša u Topčideru, Kuća Stepe Stepanovića u Kumodražu, Kuća vajara Dragomira Arambašića u Gospodar Jevremovoj 20, kasnorimska grobnica u Brestoviku, Terazijska česma, Prva varoška bolnica u Ulici Džordža Vašingtona 19... Naravno, ne zaboravite da za svoj porodični album napravite i par fotografija ispred zgrade Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda. Smešak, molim!